Limassol Today - Diagwnismos Ltbanner
Κυριακή, 25 Σεπτεμβρίου, 2022

Εγγραφή στο Newsletter

Limassol Today - Asset 10
ΑΡΧΙΚΗTHE THERAPISTΟ Δρ. Κωνσταντίνος Μακρίδης για τη στεφανιαία νόσο (Μέρος Α')

Ο Δρ. Κωνσταντίνος Μακρίδης για τη στεφανιαία νόσο (Μέρος Α’)

Ο καρδιολόγος, Δρ Κωνσταντίνος Μακρίδης, αναλύει σε μια σειρά άρθρων, τι είναι η στεφανιαία νόσος, πως εκδηλώνεται και πως αντιμετωπίζεται. Αναλύει την αγγειοπλαστική, το έμφραγμα, τις ενδείξεις και τη θεραπεία του, αλλά και πως προστατεύουμε τους εαυτούς μας μετά από αυτό.

Στο Μέρος Α’ εξηγεί τι είναι η στεφανιαία νόσος, ποιοι οι προδιαθεσικοί παράγοντες και τα συμπτώματα της.

*Δρ. Κωνσταντίνος Μακρίδης (καρδιολόγος)

(Μέρος Α’)

1.Ποια είναι τα στεφανιαία αγγεία;

Τα στεφανιαία αγγεία είναι τα αγγεία που προμηθεύουν αίμα και οξυγόνο στην καρδιά, είναι οι τροφοδότες της καρδιάς και επειδή  την αγκαλιάζουν σαν στεφάνη ονομάζονται στεφανιαία.

Πρόκειται για 3 αρτηρίες διαμέτρου ενός μέχρι 3 χιλιοστών, πολύ μικρές δηλ. και αποτελούνται από τον πρόσθιο κατιόντα κλάδο που αιματώνει το μεγαλύτερο πρόσθιο και κορυφαίο τμήμα της καρδιάς, την περισπωμένη αρτηρία που αιματώνει το πλάγιο τοίχωμα και την δεξιά στεφανιαία αρτηρία που αιματώνει το κατώτερο τμήμα της καρδιάς και την δεξιά κοιλία, δηλ το κομμάτι της που στέλνει αίμα στους πνεύμονες.

2. Τι ονομάζουμε στεφανιαία νόσο;

Στεφανιαία νόσο ονομάζουμε την νόσο αυτή που χαρακτηρίζεται από εναπόθεση λίπους (κ άλλων μικροσυστατικών του αίματος) εντός των στεφανιαίων αγγείων, εναπόθεση λίπους δηλ. εντός των αγγείων της καρδιάς. Τα στεφανιαία αγγεία με απλά λόγια στοιβάζουν λίπος.

Είναι μια πολύπλοκη διαδικασία που ονομάζεται αθηρογένεση (γένεση αθηρώματος, γένεση λίπους δηλ.) και ουσιαστικά προσομοιάζει με την διαδικασία που συμβαίνει με τις σωληνώσεις ενός σπιτιού! Όπως δηλ. οι υδραυλικές σωλήνες στα σπίτια μας με τον καιρό μαζεύουν πέτρα,  στενεύουν, έτσι και οι αρτηρίες μας, και της καρδιάς αλλά και ολόκληρου του οργανισμού μαζεύουν λίπος το οποίο σιγά σιγά εναποτίθεται , μεγαλώνει και προκαλεί στένωση  στο αγγείο. 

Τώρα Στεφανιαία νόσος σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ορίζεται ως η στένωση στεφανιαίας αρτηρίας, δηλ μίας ή και περισσότερων κύριων αρτηρίας της καρδιάς >50% λόγω αθηροσκλήρυνσης, λόγω δηλ. ουσιαστικά εναπόθεσης λίπους. Αυτό,  ή να έχει περάσει ο ασθενής έμφραγμα, ή να έχει κάνει αγγειοπλαστική (μπαλονάκι) ή αορτοστεφανιαία παράκαμψη. (bypass).

Βέβαια ο ορισμός αυτός που δίνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επιδέχεται μεγάλης κριτικής και είναι πολλοί οι ειδικοί που επιμένουν στην αλλαγή του ορισμού αυτού για πολλούς λόγους.

Ο κυριότερος από αυτούς είναι το γεγονός ότι οι αθηρωματικές βλάβες – οι εναποθέσεις δηλ. λίπους στις αρτηρίες της καρδιάς -, που προκαλούν μικρότερη στένωση του 50% είναι επίσης ικανές να προκαλέσουν οξέα στεφανιαία σύνδρομα, είναι επίσης ικανές να προκαλέσουν  έμφραγμα του μυοκαρδίου δηλ. , όπως και οι βλάβες που προκαλούν στένωση >50%.

3. Πόσο μεγάλο είναι το πρόβλημα της στεφανιαίας νόσου; Είναι πρόβλημα  του δυτικού κόσμου; Είναι πρόβλημα της εποχής;

Η στεφανιαία νόσος είναι η κύρια αιτία θανάτου στον Δυτικό κόσμο στους άνδρες ηλικίας άνω των 45 ετών και στις γυναίκες άνω των 65 ετών.  Η κύρια αιτία θανάτου. Τόσο μεγάλο είναι το πρόβλημα. Τώρα γιατί αργεί να επηρεάσει τις γυναίκες; Φαίνεται ότι οι γυναίκες έχουν μια αυξημένη προστασία πιθανότατα λόγω των οιστρογόνων , κάτι που ενισχύεται και από το γεγονός ότι αυτή η μεγάλη διαφορά στην επίπτωση της στεφανιαίας νόσου μεταξύ ανδρών και γυναικών μικραίνει μετά την εμμηνόπαυση. Αρχίζουν οι γυναίκες δηλ να αποκτούν τα άσχημα προνόμια των ανδρών.

Τώρα, η στεφανιαία νόσος είναι παγκόσμιο πρόβλημα κυρίως όμως του Δυτικού κόσμου καθώς ο δυτικός τρόπος ζωής (διατροφή ,κάπνισμα, αποχή από άσκηση) είναι αθηρογόνος, δημιουργεί δηλ. εναποθέσεις λίπους στα αγγεία. Το πόσο μεγάλο ρόλο παίζει αυτό φαίνεται και από το γεγονός ότι στην φυλή Μασσάι της Αφρικής δεν υπάρχει σχεδόν κανένα περιστατικό στεφανιαίας νόσου.

Είναι πρόβλημα της εποχής; Είναι πρόβλημα κυρίως της εποχής, καθώς  είναι η υπ’ αριθμόν μία αιτία θανάτου στο σύγχρονο κόσμο. Όμως είναι μια νόσος της αρχαιότητος. Νεκροψίες σε μούμιες από την 21η Αιγυπτιακή δυναστεία, έχουν δείξει σε τομές των στεφανιαίων αρτηριών  πάχυνση και εναπόθεση λίπους και ασβεστίου ενώ από τους Αρχαίους Αιγυπτιακούς πάπυρους υπάρχουν περιγραφές στεφανιαίας νόσου και αιφνίδιου θανάτου.

4. Ποιοι είναι οι προδιαθεσικοί παράγοντες για την στεφανιαία νόσο;

Οι καρδιολογία έχει αναγνωρίσει πάνω από 100 προδιαθεσικούς παράγοντες γενετικούς και μή. Οι παράγοντες αυτοί διαχωρίζονται σε τροποποιήσιμους και μη. Οι τροποποιήσιμοι ή ελεγχόμενοι είναι οι παράγοντες που μπορούμε να ελέγξουμε και είναι:

1ον, Η Αρτηριακή Υπέρταση. Οι ασθενείς με ΑΥ διατρέχουν 3πλάσιο κίνδυνο για έμφραγμα μυοκαρδίου από αυτούς που δεν έχουν ψηλή πίεση.

Ο ΣΔ. Οι διαβητικοί ασθενείς έχουν 3πλάσιο με 5πλάσιο κίνδυνο για έμφραγμα ή ΑΕΕ, ενώ το 75% των διαβητικών πεθαίνει από έμφραγμα ή από τις επιπλοκές του.

3ον. Το κάπνισμα. Από τους πιο ισχυρούς τροποποιήσιμους παράγοντες, το κάπνισμα αυξάνει τον κίνδυνο εμφράγματος κατά 40% ενώ υπάρχει γραμμική σχέση μεταξύ αριθμού τσιγάρων και εμφραγμάτων. Όσο περισσότερα τσιγάρα καπνίζουμε τόσο μεγαλύτερος ο κίνδυνος, ενώ οι στατιστικές αναδρομικές μελέτες υπολογίζουν πως κάθε τσιγάρο αφαιρεί 11 λεπτά από την ζωή μας!

4ον Η Παχυσαρκία. Στους αφορισμούς του ο Ιπποκράτης γράφει την διαχρονική παρατήρηση: «Οι χοντροί πεθαίνουν περισσότερο συχνά από τους λεπτούς». Η παχυσαρκία μπορεί να κάνει είτε άμεσα έμφραγμα είτε έμμεσα καθώς προκαλεί ΣΔ, ΑΥ και υπερχοληστερολαιμία.

Φαίνεται επίσης πως η κοιλιακή παχυσαρκία , δηλ. η ποσότητα λίπους που συσσωρεύεται γύρω από την κοιλιά, είναι μεγαλύτερος παράγοντας κινδύνου παρά η συνολική συγκέντρωση λίπους. Σε γενικές γραμμές αν ένας άντρας έχει περιφέρεια μέσης >102cm, και μια γυναίκα >88cm, τότε αυτό αποτελεί παράγοντα κινδύνου.

5ον Η αποχή από άσκηση, η καθιστική ζωή.

6ον Το στρες. Οι προσωπικότητες τύπου Α, δηλ. τα πολύ φιλόδοξα άτομα, άτομα με πολλή άγχος, με επιθετικότητα εκδηλώνουν έμφραγμα 2 φορές πιο συχνά από τον υπόλοιπο πληθυσμό.

7ον Η υπέρμετρη κατανάλωση αλκοόλ, η οποία είναι αθηρογόνος σε αντίθεση με την μέτρια κατανάλωση αλκοόλ , (2-3 ποτήρια κόκκινο κρασί την ημέρα) που είναι ευεργετική. Μάλιστα είναι γνωστό και το φαινόμενο του γαλλικού παραδόξου (French paradox), που περιγράφηκε την δεκαετία του 90. Παρατηρήθηκε πως ενώ ο γαλλικός πληθυσμός υιοθετούσε τον ανθυγιεινό δυτικό τρόπο διατροφής, δεν υπήρχε η τόσο μεγάλη αύξηση που αναμενόταν στα καρδιαγγειακά συμβάματα. Αυτό αποδόθηκε στην με μέτρο κατανάλωση κόκκινου κρασιού και συγκεκριμένα σε μια ουσία του κόκκινου κρασιού, την ρεσβερατρόλη η οποία φαίνεται ότι έχει αντιαθηρογόνες δράσεις.

8ον Η υπερχοληστερολαιμία και δη η πολύ αυξημένη κακή χοληστερόλη, η LDL δηλ. χοληστερόλη η οποία μεταφέρει και εναποθέτει το λίπος στα τοιχώματα των αγγείων σε αντίθεση με την HDL ή καλή χοληστερόλη η οποία παίρνει το λίπος από τα αγγεία μεταφέροντας το στο ήπαρ για μεταβολισμό.

Αυτοί είναι σε γενικές γραμμές οι τροποποιήσιμοι παράγοντες κινδύνου για ΣΝ.

Οι μή τροποποιήσιμοι ή μή ελεγχόμενοι προδιαθεσικοί παράγοντες είναι :

Όπως είπαμε το άρρεν φύλο. Οι άνδρες παθαίνουν πιο συχνά εμφράγματα από τις γυναίκες, όμως μετά την εμμηνόπαυση και γύρω στην ηλικία των 70 τα ποσοστά εξισώνονται.

Η ηλικία (>45 στους άνδρες και >55 στις γυναίκες).Γενικά ο κίνδυνος ανεβαίνει με το γήρας. Ένας 80χρονος έχει 100 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο να πάθει έμφραγμα από έναν 40χρονο.

Και το θετικό οικογενειακό ιστορικό (η καρδιολογία θεωρεί θετικό οικογενειακό ιστορικό την εμφάνιση στεφανιαίας νόσου σε άνδρες 1ου βαθμού συγγενείς (αδελφό ή πατέρα) <55 ετών κ γυναίκες 1ου βαθμού συγγενείς (αδελφή ή μητέρα) <65 ετών. Αν υπάρχει   +οικογενειακό ιστορικό, ο κίνδυνος για ΣΝ τετραπλασιάζεται.

Ο Δρ Κωνσταντίνος Μακρίδης στο ιατρείο του

5. Πώς εκδηλώνεται η στεφανιαία νόσος; Ποια είναι τα συμπτώματα;

Υπάρχουν 4 τρόποι εκδήλωσης της στεφανιαίας νόσου:

Ο 1ος είναι η λεγόμενη σταθερή στηθάγχη (στηθάγχη από το στήθος και το άγχω που σημαίνει πνίγω, στραγγαλίζω), δηλ. ο πόνος, η δυσφορία, το βάρος  στο στήθος ιδιαίτερα κατά την άσκηση, μετά από γρήγορο βάδισμα, μετά από γεύμα ή συναισθηματική φόρτιση  ή έκθεση στο κρύο.

Ο ασθενής κουράζεται εύκολα στο βάδισμα ειδικά στην ανηφόρα και αισθάνεται ένα πλάκωμα στο στήθος που μπορεί να επεκτείνεται στο αριστερό χέρι, ή ένα σφίξιμο στον λαιμό, συμπτώματα που υποχωρούν με την ανάπαυση, με την ξεκούραση.

Η παθοφυσιολογική εξήγηση είναι απλή:

Αυτές οι αθηρωματικές πλάκες , το λίπος δηλ. που βρίσκεται στις αρτηρίες εάν δεν λάβουμε τα απαραίτητα μέτρα, μεγαλώνει, στοιβάζει, με αποτέλεσμα μια στένωση 20-30% να γίνεται με τον χρόνο 50-60-75%.

Σε μια καρδιά που βρίσκεται σε ηρεμία με παλμούς 60-70 το λεπτό, το αίμα που περνά από αυτή την στένωση είναι αρκετό για να ικανοποιεί τις ανάγκες της καρδιάς σε οξυγόνο. Όταν όμως το άτομο κουραστεί, οι παλμοί της καρδιάς ανεβαίνουν από 70 στους 120-130 και η καρδιά ζητά περισσότερο αίμα, περισσότερο οξυγόνο. Πλέον μια στενωμένη σοβαρά αρτηρία δεν μπορεί να το παρέχει οπόταν έχουμε την ισχαιμία (από το ίσχω που σημαίνει εμποδίζω και το αίμα, εμποδίζεται δηλ. το αίμα να περάσει από ένα στενωμένο αγγείο). Οπόταν και εκδηλώνονται τα συμπτώματα της ισχαιμίας, ο πόνος στο στήθος, η στηθάγχη που περιγράφεται συνήθως σαν βάρος, σαν πλάκωμα που υποχωρεί με την ανάπαυση.

Ο άλλος τρόπος εκδήλωσης είναι η σιωπηλή ισχαιμία, δηλ. ενώ συμβαίνουν όλα τα προαναφερθέντα ο ασθενής δεν αισθάνεται πόνο είτε διότι ο ίδιος ως οργανισμός είναι πιο ανθεκτικός στον πόνο, είτε είναι επηρεασμένα τα νεύρα που άγουν το ερέθισμα του πόνου, όπως συμβαίνει περίπου σε ένα 20% των διαβητικών ασθενών.

Τέλος έχουμε τα οξέα στεφανιαία σύνδρομα ή ας πούμε το  έμφραγμα του μυοκαρδίου και τον αιφνίδιο θάνατο.

Κάποιος δηλ. που έχει στεφανιαία νόσο για την οποία δεν λαμβάνει θεραπευτικά ή προληπτικά μέτρα, είτε θα έχει αυτή την στηθάγχη στην κόπωση, την σταθερή στηθάγχη, είτε θα πάθει έμφραγμα, είτε ακόμη χειρότερα θα πεθάνει αιφνίδια.

*Καρδιολόγος

Διαβάστε για τη διάγνωση και τη θεραπεία της στεφανιαίας νόσου, πατώντας πιο κάτω:

Μην το χάσεις

Journal

Δείτε επίσης